Triqeminal nevralgiya üçlü sinirin (n. trigeminus) zədələnməsi və ya sıxılması nəticəsində yaranan xroniki üz ağrısıdır. Ağrı adətən üzün bir tərəfində olur və elektrik cərəyanı, bıçaq kəsiyi və ya şok kimi təsvir edilir. Tibb tarixində bu ağrı ən şiddətli ağrılardan biri sayılır; hətta İbn Sina da (980–1037) üz ağrılarını təsvir etmişdir.
Əlamətləri
- Saniyələrdən bir neçə dəqiqəyə qədər davam edən qəfil, kəskin ağrı tutmaları
- Ağrı əsasən yanaq, çənə, diş ətrafı, dodaq və ya göz nahiyəsində hiss olunur
- Toxunma, danışıq, dişlərin fırçalanması, üzün yuyulması, soyuq hava, çeynəmə kimi adi hərəkətlərin ağrını başlatması
- Tutmalar arasında ağrısız dövrlərin olması; zamanla bu dövrlərin qısalması
- Ağrı zamanı üz əzələlərinin qeyri-iradi yığılması
Səbəbləri
Ən çox rast gəlinən səbəb üçlü sinirin beyin kökündən çıxdığı hissədə bir qan damarı tərəfindən sıxılmasıdır. Bu sıxılma sinirin qoruyucu qişasını (mielin) zədələyir və sinir normal toxunuşu ağrı kimi ötürməyə başlayır. Digər səbəblər arasında dağınıq skleroz, sinir yolunda şiş, travma və ya keçirilmiş üz əməliyyatları ola bilər. Bəzi hallarda səbəb aydınlaşdırılmır.
Nə vaxt həkimə müraciət etməli
Üz ağrısı bir neçə gündən çox davam edirsə, ağrıkəsicilər kömək etmirsə və ya ağrı gündəlik həyatınıza mane olursa, mütləq müayinədən keçin. Üz ağrısı çox vaxt diş problemi ilə səhv salınır — nəticədə lazımsız diş müdaxilələri aparılır. Ağrıya keyimə, görmə pozğunluğu, üz əzələlərinin zəifliyi və ya eşitmə dəyişikliyi qoşulursa, təxirə salmadan həkimə müraciət edin.
Diaqnoz
Diaqnoz əsasən ağrının xarakteri, yeri və nəyin ağrını başlatdığı barədə ətraflı sorğu və nevroloji müayinə ilə qoyulur. Sinirin sıxılma səbəbini və digər xəstəlikləri istisna etmək üçün MRT təyin edilə bilər.
Müalicə
Müalicə pilləli aparılır:
- Dərman müalicəsi. Adi ağrıkəsicilər bu ağrıda təsirsizdir. İlk növbədə sinir ağrısına təsir edən xüsusi preparatlar seçilir; dozanı yalnız həkim tənzimləyir.
- Sinir blokadaları. Dərman kifayət etmədikdə və ya yan təsirlərə görə uyğun olmadıqda, ağrını ötürən sinir budaqlarına təsvir nəzarəti altında blokada edilir.
- Radiofrekans müalicəsi. Ağrı siqnalını ötürən sinir lifləri nəzarətli istilik və ya impulslu radiofrekans enerjisi ilə bloklanır. Prosedur iynə ilə, dəri kəsilmədən aparılır.
Hansı üsulun uyğun olduğu ağrının səbəbindən, şiddətindən və ümumi sağlamlığınızdan asılıdır — bunu yalnız müayinədən sonra həkim müəyyən edir.