Periferik arteriya xəstəliyində ayaqlara gedən arteriyalar daralır və əzələlər yüklənmə zamanı kifayət qədər oksigen almır. Nəticədə aralıqlı axsama adlanan tipik ağrı yaranır.
Əlamətləri
- Müəyyən məsafə yeridikdən sonra baldırda (bəzən budda, ombada) ağrı və sıxılma
- Dayandıqda bir neçə dəqiqəyə ağrının keçməsi, yenidən yeriyəndə təkrarlanması
- Ayaqların soyuqluğu, rənginin solğunlaşması
- Ayaq tüklərinin seyrəlməsi, dırnaqların qalınlaşması
- İrəli mərhələdə istirahət zamanı da davam edən ağrı, sağalmayan yaralar
Risk amilləri
Siqaret, şəkərli diabet, yüksək təzyiq, yüksək xolesterin, yaş, ürək-damar xəstəlikləri tarixçəsi.
Nə vaxt təcili müraciət etməli
Ayağın qəfil soyuması, ağarması, güclü ağrı və hissiyyatın itməsi — kəskin arterial tıxanmanın əlamətidir və təcili tibbi yardım tələb edir. Sağalmayan yara və ya barmaqlarda qaralma da gecikdirilməməlidir.
Diaqnoz
Nəbzlərin yoxlanması, qol-ayaq təzyiq indeksinin ölçülməsi, Doppler ultrasəs müayinəsi; lazım gəldikdə damar mütəxəssisinə yönləndirmə və əlavə görüntüləmə.
Müalicə
- Siqaretdən imtina — xəstəliyin gedişinə ən güclü təsir edən addım
- Nəzarətli yeriş proqramı: müntəzəm məşq yeriyə bilmə məsafəsini artırır
- Diabet, təzyiq və xolesterinin nəzarəti, uyğun dərman müalicəsi
- Göstəriş olduqda damar cərrahiyyəsi və ya endovaskulyar müdaxilə
- Ağrının idarə olunmasında simpatik blokadalar müzakirə edilə bilər
Bu tip ağrı ümumi damar sağlamlığının göstəricisidir — müalicə yalnız ağrıya deyil, ürək-damar riskinə də yönəlir.